Tek Kompartman Diz Protezi mi, Total Diz Protezi mi?

Diz kireçlenmesi ilerlediğinde ve ilaç, egzersiz, kilo kontrolü, fizik tedavi veya enjeksiyon gibi yöntemler yeterli olmadığında protez ameliyatı gündeme gelebilir. Ancak her diz protezi aynı değildir. Bazı hastalarda yalnızca dizin hastalıklı bölümünün değiştirildiği unikompartmantal diz protezi, bazı hastalarda ise eklemin tüm yüzeylerinin değiştirildiği total diz protezi tercih edilir.
Yeni yayımlanan, 60.145 hastayı içeren büyük bir kayıt çalışmasında, bu iki yöntemin altıncı aydaki hasta bildirimli sonuçlarının genel olarak benzer olduğu bildirildi. Bu sonuç, uygun hastalarda daha sınırlı bir operasyon olan unikompartmantal diz protezinin etkili bir alternatif olabileceğini gösteriyor. Ancak bulgu, iki ameliyatın herkes için birbirinin yerine kullanılabileceği anlamına gelmiyor.

Unikompartmantal diz protezi nedir?

Diz eklemi medial, lateral ve patellofemoral olmak üzere farklı bölümlerden oluşur. Kireçlenme yalnızca bu bölümlerden birinde, çoğunlukla iç taraftaki medial kompartmanda sınırlıysa yalnızca hastalıklı yüzeylerin değiştirilmesi mümkün olabilir.

Bu ameliyatta sağlam kemik, bağ ve eklem yüzeylerinin önemli bölümü korunur. Daha küçük cerrahi alan, bazı hastalarda daha doğal diz hissi, daha hızlı mobilizasyon ve daha kısa iyileşme süreci sağlayabilir.

Total diz protezi ne zaman gerekir?

Kireçlenme birden fazla kompartmanı etkiliyorsa, belirgin şekil bozukluğu varsa, bağ dengesi bozulmuşsa veya eklem hareketi ciddi biçimde kısıtlanmışsa total diz protezi daha uygun olabilir.

Total diz protezinde femur ve tibianın hasarlı eklem yüzeyleri değiştirilir ve dizin mekanik dengesi yeniden oluşturulur. İleri ve yaygın osteoartritte güvenilir bir tedavi seçeneğidir.

Yeni çalışmalar ne gösteriyor?

Avustralya Ulusal Eklem Replasmanı Kayıt Sistemi verilerine dayanan çalışma, UKA ve TKA uygulanan 60 binden fazla hastanın altıncı ay sonuçlarını karşılaştırdı. Hasta bildirimli ağrı ve fonksiyon sonuçlarının genel olarak benzer olduğu bildirildi.
Bu bulgu önemlidir; çünkü tek kompartman protezinin doğru hastada erken dönemde total diz protezine yakın klinik iyileşme sağlayabileceğini destekler.

Ancak çalışma gözlemseldir. UKA uygulanan hastalar genellikle daha sınırlı hastalığa, daha iyi bağ yapısına ve farklı aktivite özelliklerine sahip olabilir. Bu nedenle sonuç, UKA’nın bütün hastalarda TKA’dan üstün veya tamamen eşdeğer olduğu şeklinde yorumlanmamalıdır.

Ameliyat seçimini hangi faktörler belirler?

Karar verirken yalnızca hastanın yaşı veya röntgendeki kireçlenme derecesi değerlendirilmez.
Şu faktörler birlikte ele alınır:
• Kireçlenmenin hangi kompartmanları etkilediği
• Ön çapraz bağ ve yan bağların durumu
• Dizdeki varus veya valgus deformitesi
• Diz hareket açıklığı
• Ağrının yeri ve karakteri
• Hastanın aktivite düzeyi ve beklentileri
• Vücut ağırlığı ve genel sağlık durumu
• Cerrahın UKA ve TKA deneyimi

Hangisi daha iyi?

Bu sorunun bütün hastalar için geçerli tek bir cevabı yoktur. Sınırlı medial kompartman osteoartriti ve uygun bağ yapısı bulunan bir hasta unikompartmantal protezden önemli fayda görebilir. Yaygın kireçlenmesi bulunan başka bir hasta için ise total diz protezi daha güvenilir ve kalıcı bir seçim olabilir.

Önemli olan mümkün olan en küçük ameliyatı yapmak değil, hastalığın yaygınlığına ve hastanın ihtiyaçlarına en uygun ameliyatı seçmektir.

Sonuç

Yeni geniş kayıt çalışması, uygun hastalarda unikompartmantal ve total diz protezinin altıncı ay hasta bildirimli sonuçlarının benzer olabileceğini göstermektedir. Ancak protez tipi kişiye özel olarak belirlenmelidir.

Doğru protez, en büyük veya en küçük protez değildir; doğru hastaya, doğru endikasyonla uygulanan protezdir.