Kortizon İğnesi Nedir?

Kortizon bir ağrı kesici değildir.
Temel amacı ağrıyı doğrudan uyuşturmak değil, ağrıya neden olan inflamasyonu baskılamaktır. İnflamasyon azaldığında şişlik, hassasiyet ve ağrı azalabilir; eklem hareketleri daha rahat hale gelebilir.
Bu nedenle kortizon enjeksiyonundan alınacak sonuç büyük ölçüde doğru hastaya, doğru bölgeye ve doğru teknikle uygulanmasına bağlıdır.

Kortizon İğnesi Nasıl Etki Eder?

Kortikosteroidler vücuttaki inflamatuvar yanıtı güçlü şekilde baskılayan ilaçlardır.
Eklem, bursa veya tendon kılıfı gibi belirli bir anatomik bölgeye uygulandıklarında o bölgedeki inflamatuvar aktivitenin azalmasına yardımcı olurlar.
Bunun sonucunda;
• ağrı azalabilir,
• şişlik ve ödem gerileyebilir,
• eklem hareketleri rahatlayabilir,
• ağrı nedeniyle yapılamayan egzersizlere başlanabilir,
• günlük aktivitelere dönüş kolaylaşabilir.
Burada önemli olan nokta şudur: Kortizon enjeksiyonu her zaman hastalığın nedenini ortadan kaldırmaz.
Örneğin mekanik bir tendon problemi, ileri kıkırdak kaybı veya yapısal bir bozukluk varsa kortizon bu yapıyı yeniden oluşturmaz. Buna karşılık inflamasyonun hastalığın önemli bir parçası olduğu bazı durumlarda oldukça etkili olabilir.
Bu nedenle kortizon enjeksiyonunu “her ağrıya yapılan bir iğne” olarak değil, belirli hastalıklarda kullanılabilecek bir tedavi aracı olarak değerlendirmek gerekir.

Kortizon İğnesi Hangi Hastalıklarda Kullanılabilir?

Ortopedi ve travmatolojide kortikosteroid enjeksiyonlarının kullanılabileceği çok sayıda hastalık bulunmaktadır.
Donuk Omuz
Donuk omuzda (adeziv kapsülit) eklem kapsülünde gelişen inflamasyon ve buna eşlik eden sertlik nedeniyle omuz hareketleri giderek kısıtlanabilir.
Özellikle hastalığın ağrılı döneminde eklem içine uygulanan kortikosteroid enjeksiyonları ağrının azaltılmasına ve rehabilitasyonun daha rahat yapılmasına yardımcı olabilir.
Kortizon enjeksiyonunun ardından uygun germe ve egzersiz programının planlanması tedavinin önemli bir parçasıdır.

Omuz Bursiti
Omuz çevresindeki bursaların inflamasyonu özellikle kolu yukarı kaldırırken ağrıya neden olabilir.
Muayene ve ultrasonografide bursit saptanan uygun hastalarda bursa içerisine kortikosteroid uygulanabilir.
Burada önemli olan ilacın tendonun içine değil, hedeflenen anatomik alana verilmesidir.

Kalsifik Tendinit
Omuz tendonlarında kalsiyum birikimi bazı hastalarda oldukça şiddetli ağrıya neden olabilir.
Kalsifik tendinitin tipi ve büyüklüğüne göre tedavi; ilaç, egzersiz, fizik tedavi, ultrason eşliğinde girişimler veya bazı hastalarda barbotaj gibi yöntemleri içerebilir.
Kortikosteroid enjeksiyonu özellikle eşlik eden belirgin bursal inflamasyonun bulunduğu uygun hastalarda tedavinin bir parçası olabilir.

Tetik Parmak
Tetik parmakta parmağı hareket ettiren tendonun geçtiği kanal seviyesinde sıkışma meydana gelir.
Hasta parmağını açıp kapatırken takılma, atlama veya kilitlenme hissedebilir.
Uygun hastalarda tendon kılıfı çevresine yapılan kortikosteroid enjeksiyonu ameliyat dışı tedavi seçeneklerinden biridir.

De Quervain Tenosinoviti
Başparmak tarafındaki el bileği ağrısının sık nedenlerinden biri De Quervain tenosinovitidir.
Bu hastalıkta başparmağı hareket ettiren tendonların geçtiği kılıfta inflamasyon ve daralma gelişir.
Atel ve aktivite düzenlemesinin yanında, uygun hastalarda ultrason eşliğinde tendon kılıfına yapılan kortikosteroid enjeksiyonu tercih edilebilir.

Karpal Tünel Sendromu
Karpal tünel sendromunda median sinir el bileği seviyesinde sıkışır.
Özellikle gece artan uyuşma, karıncalanma ve elde hissizlik görülebilir.
Hastalığın derecesi, muayene bulguları ve gerektiğinde EMG sonuçları değerlendirilerek bazı hastalarda sinir çevresine kortikosteroid enjeksiyonu düşünülebilir.
Bu bölgedeki enjeksiyonlarda sinir ve çevresindeki anatomik yapıların görülmesi önemlidir.

Bursitler
Kortikosteroid enjeksiyonlarının kullanılabileceği alanlardan biri de bursitlerdir.
Omuzdaki subakromiyal-subdeltoid bursa, kalça çevresindeki trokanterik bursa veya diz çevresindeki bazı bursalar ağrının kaynağı olabilir.
Ancak yalnızca ağrının bulunduğu yere iğne yapmak yeterli değildir. Öncelikle ağrının gerçekten bursadan kaynaklanıp kaynaklanmadığının belirlenmesi gerekir.

Diz Kireçlenmesi
Diz osteoartritinde kortizon enjeksiyonu her hastaya rutin olarak uygulanması gereken bir tedavi değildir.
Özellikle eklem içerisinde belirgin inflamasyon, sıvı artışı ve sinovit bulunan bazı hastalarda kısa süreli ağrı kontrolü amacıyla değerlendirilebilir.
Hastanın yaşı, kireçlenmenin derecesi, aktivite düzeyi ve daha önce uygulanan tedaviler birlikte değerlendirilmelidir.

Tenisçi Dirseğinde Kortizon İğnesi Yapılır mı?

Tenisçi dirseği bu konuda özellikle üzerinde durulması gereken hastalıklardan biridir.
Geçmişte lateral epikondilit tedavisinde kortizon enjeksiyonları oldukça sık kullanılmıştır. Kortizon kısa dönemde ağrıyı belirgin şekilde azaltabilse de tendon hastalıklarında yalnızca kısa süreli ağrı azalmasına odaklanmak doğru olmayabilir.
Bu nedenle günümüzde kronik tendon problemlerinde kortizon enjeksiyonunun yeri hastaya göre dikkatli değerlendirilmelidir.
Benzer yaklaşım golfçü dirseği ve bazı kronik tendinopatiler için de geçerlidir.

Topuk Dikeninde Kortizon İğnesi Yapılır mı?

Halk arasında “topuk dikeni” olarak adlandırılan ağrıların önemli bir bölümünde asıl problem plantar fasyadır.
Plantar fasiitte kortizon enjeksiyonu ağrıyı azaltabilse de her hastada ilk tercih olarak değerlendirilmemelidir.
Özellikle tekrarlayan veya uygun olmayan enjeksiyonlarda plantar fasya ve topuk altındaki yağ yastığı açısından istenmeyen etkiler ortaya çıkabileceğinden hasta seçimi ve uygulama tekniği önem taşır.

Kortizon İğnesi Neden Ultrason Eşliğinde Yapılabilir?
Kas-iskelet sistemi enjeksiyonlarında en önemli konulardan biri iğnenin nereye gittiğidir.
Ultrasonografi sayesinde işlem sırasında;
iğnenin ilerleyişi, tendonlar, kaslar, eklem aralığı, bursalar, sinirler ve damarlar gerçek zamanlı olarak görüntülenebilir.
Böylece enjeksiyonun hedeflenen anatomik yapıya yapılması amaçlanır.
Örneğin bir tendon problemi söz konusu olduğunda ilaç tendonun içine değil, gerekli olduğunda tendon kılıfı veya çevresindeki hedef bölgeye uygulanabilir. Benzer şekilde sinir çevresi enjeksiyonlarında sinirin konumu işlem sırasında görülebilir.
Bu nedenle muayenehanemde uygun kas-iskelet sistemi enjeksiyonlarını ultrasonografi rehberliğinde uygulamayı tercih ediyorum.

Kortizon İğnesi Ne Zaman Etki Eder?

Kortikosteroid enjeksiyonundan sonra herkes aynı sürede ve aynı düzeyde rahatlama yaşamaz.
Enjeksiyon sırasında lokal anestezik kullanılmışsa ilk saatlerde hızlı bir rahatlama hissedilebilir. Ancak bu kortizonun etkisi değildir.
Kortikosteroidin antiinflamatuvar etkisinin ortaya çıkması genellikle birkaç gün alabilir.
Bazı hastalarda enjeksiyondan sonraki ilk 24-48 saat içerisinde ağrıda geçici bir artış da görülebilir.
Tedavinin ne kadar süre etkili olacağı ise hastalığa, uygulanan bölgeye ve hastanın klinik özelliklerine göre değişir.

Kortizon İğnesinin Yan Etkileri Var mı?

Her tıbbi girişimde olduğu gibi kortikosteroid enjeksiyonlarının da yan etkileri ve komplikasyonları olabilir.
Bunlar arasında;
• enjeksiyon sonrası geçici ağrı artışı,
• enjeksiyon yerinde hassasiyet,
• cilt renginde açılma,
• cilt altı yağ dokusunda incelme,
• kan şekerinde geçici yükselme,
• nadiren enfeksiyon,
• uygun olmayan tendon içi uygulamalarda tendon hasarı
sayılabilir.
Özellikle diyabet hastalarında enjeksiyon sonrasında kan şekeri geçici olarak yükselebileceğinden daha dikkatli takip gerekebilir.
Bu nedenle enjeksiyon kararı verilmeden önce hastanın kullandığı ilaçlar, diyabet gibi ek hastalıkları, enfeksiyon varlığı ve uygulanacak bölgenin özellikleri değerlendirilmelidir.

Kortizon İğnesi Kilo Aldırır mı?

Bu soru hastaların en sık endişe ettiği konulardan biridir.
Uzun süre ağızdan veya sistemik olarak kullanılan kortikosteroidlerle lokal ortopedik enjeksiyonları birbirinden ayırmak gerekir.
Uzun süreli sistemik kortikosteroid kullanımında kilo artışı ve başka sistemik yan etkiler görülebilir. Tek veya sınırlı sayıdaki lokal enjeksiyonlarda ise vücudun maruz kaldığı toplam ilaç miktarı çok daha farklıdır.
Bununla birlikte lokal enjeksiyonların da tamamen risksiz olduğu düşünülmemelidir.

Kortizon İğnesi Kaç Kez Yapılabilir?

Bu sorunun herkes için geçerli tek bir rakamla cevaplanması doğru değildir.
Enjeksiyonun tekrarlanıp tekrarlanmayacağı;
hangi dokuya uygulandığına, hangi hastalık için yapıldığına, önceki enjeksiyondan ne kadar fayda görüldüğüne ve hastanın diğer tedavi seçeneklerine göre değerlendirilmelidir.
Özellikle aynı bölgeye sık ve tekrarlayan kortikosteroid enjeksiyonlarından kaçınmak gerekir.
Bir enjeksiyon beklenen faydayı sağlamadıysa çözüm her zaman “bir tane daha yapmak” değildir. Tanının ve ağrının kaynağının yeniden değerlendirilmesi gerekebilir.

Kortizon İğnesi ile PRP Arasındaki Fark Nedir?

Bu iki tedavinin amacı ve biyolojik etkileri birbirinden farklıdır.
Kortikosteroidlerin temel amacı inflamasyonu baskılamaktır.
PRP uygulamasında ise hastanın kendi kanından hazırlanan trombositten zengin plazma kullanılır ve amaç farklı biyolojik mekanizmalar üzerinden doku iyileşme sürecini desteklemektir.
Dolayısıyla “PRP mi kortizon mu daha iyi?” sorusunun tek bir cevabı yoktur.
Doğru soru şudur:
Hangi hastalıkta, hangi hastaya, hangi tedavi daha uygundur?
Bunun yanıtı ancak doğru tanı konulduktan sonra verilebilir.

Kortizon İğnesi Sonrası Nelere Dikkat Edilmeli?

İşlem sonrasında enjeksiyon yapılan bölgenin kısa süre aşırı yükten korunması genellikle uygundur.
Hafif hassasiyet veya kısa süreli ağrı artışı görülebilir.
Ancak giderek artan şiddetli ağrı, belirgin kızarıklık, sıcaklık artışı, ateş veya beklenmeyen şişlik gelişmesi durumunda hekime başvurulmalıdır.
Spora ve yoğun aktivitelere dönüş zamanı ise enjeksiyon yapılan dokuya ve hastalığa göre değişir.

Her Ağrıya Kortizon İğnesi Yapılmaz

Kortizon enjeksiyonları ortopedide değerli bir tedavi seçeneğidir; ancak başarısını belirleyen yalnızca kullanılan ilaç değildir.
Önce ağrının kaynağının doğru belirlenmesi gerekir.
Aynı bölgede hissedilen iki ağrının nedeni tamamen farklı olabilir. Omuz ağrısı bursadan, eklem kapsülünden veya tendonlardan; el uyuşması sinir sıkışmasından; diz ağrısı ise eklem içinden veya çevredeki yumuşak dokulardan kaynaklanabilir.
Bu nedenle benim yaklaşımımda önce ortopedik muayene ve gerekli hastalarda kas-iskelet sistemi ultrasonografisi ile ağrının kaynağını belirlemek, ardından enjeksiyon gerekip gerekmediğine karar vermektir.
Kortizon enjeksiyonu amaç değil, doğru tanı konulduğunda kullanılabilecek tedavi araçlarından biridir.

Sonuç

Kortizon enjeksiyonu güçlü bir tedavidir; fakat güçlü olması her ağrıda kullanılması gerektiği anlamına gelmez.
Tedavinin başarısında doğru tanı, doğru hasta seçimi ve enjeksiyonun doğru anatomik bölgeye uygulanması önemlidir.

Bu nedenle eklem veya yumuşak doku enjeksiyonu planlanırken önce ağrının kaynağının belirlenmesini, ardından hasta için en uygun tedavi seçeneğinin seçilmesini doğru buluyorum.